Welke methode kiezen?

Hormonale substitutietherapie (HST) of hormonale vervangingstherapie

Methodes

Heeft u gekozen voor HST (HRT), dan komt nu de vraag: Welke methode kiezen?
Bij de keuze van een middel spelen verschillende factoren een rol:

  • welke symptomen wil men behandelen?
  • toedieningsweg:
    -   oraal: de leverfunctie wordt extra belast, dit kan een ongunstig effect hebben op de stolling (trombose-risico)

    -  pleister: geen leverbelasting, maar de voordelen zijn nog niet bewezen

  • het type oestrogeen en/of progestageen
  • dosering: men moet trachten de dosering zo laag mogelijk te houden zowel voor de oestrogenen als de progestagenen
  • gebruiksgemak: de combinatiepreparaten van oestrogeen met progestageen zijn het gemakkelijkst (voor vrouwen met baarmoeder); het nadeel is dat de dosering van de componenten iets minder eenvoudig individueel kan aangepast worden.
  • prijs: niet alle middelen worden terugbetaald door het ziekenfonds

1.oestrogeenpillen:

worden dagelijks genomen of 25 dagen per maand
Vrouwen die geen baarmoeder meer hebben kunnen deze pillen nemen.

 

2.combinatiepillen oestrogeen/progesteron:

hier zijn er twee mogelijkheden:

a.de continue methode:

dagelijks wordt 1 pil genomen die zowel oestrogeen als progesteron bevat. In 1 strip zitten 28 pillen. Na een volledige strip moet men niet een week stoppen zoals bij de anticonceptiepil, maar gewoon aan de volgende reeks pillen beginnen.
Combinatiepillen kunnen onregelmatige bloedingen veroorzaken, maar deze stoppen meestal na een paar maanden.(in 80% van de gevallen na 1 jaar)

b.periodieke of sequentiële methode :

oestrogeen en progesteron worden afzonderlijk genomen:
een aantal dagen 1 pil met oestrogenen alleen, en dan en aantal dagen met 1 pil die zowel oestrogenen als progestagenen bevat.
Deze methode bootst het best de menstruele cyclus na wat voor gevolg heeft dat er maandstonden optreden, en ook de eventuele klachten die bij een menstruatie horen. Deze maandelijkse bloedingen kunnen nog jaren aanhouden.

 

 

3.huidpleisters:

met oestrogeen alleen of met oestrogeen/progesteron.
De pleister moet geplakt worden op de huid van de buik of de billen gedurende 3,5 of 7 dagen , waarna telkens weer een nieuwe pleister moet aangebracht worden.
Elke dag is er dus een pleister op de huid en de pleister kan steeds op de huid blijven, ook bij het douchen, baden of zwemmen.
De hormonen komen via de huid in de bloedstroom.
De pleisters kunnen maandelijkse bloedingen veroorzaken.
Oestrogeenpleisters verminderen de symptomen van de menopauze (vapeurs) en beschermen tegen botontkalking, maar beïnvloeden niet de cholesterolniveau's.
Oestrogeenpleisters zijn een goede keuze voor vrouwen die geen oestrogenen in pilvorm mogen nemen omwille van migraine, lever- of galproblemen, of bloedklonters.

 

4.oestrogeencrème:

wordt in de vagina gebracht of plaatselijk rond de schede-opening. Deze crème wordt toegepast bij vaginale droogte en urinaire problemen. De crème heeft geen voordelen op lange termijn zoals de andere methodes.
Voor vrouwen die geen verhoogd risico lopen op een hartziekte, osteoporose of die weinig of geen last hebben van vapeurs is een oestrogeen-crème een goed middel om vaginale droogte te behandelen.

 

5.gel:

oestrogenen en progestagenen in gelvorm, de gel wordt op de huid (op de voorarmen, de armen en/of schouders) uitgesmeerd. Gel met oestrogenen helpt bij vapeurs en bij problemen met de urinewegen, en bij een voldoende hoge dosis kan het botverlies tegengaan. Progestagenen kunnen een hulpmiddel zijn bij gevoelige borsten, en worden meestal ook voorgeschreven voor enkele dagen per maand om het risico van baarmoederkanker uit te sluiten.
Gel heeft als voordeel dat het middel niet langs de lever moet zoals de orale middelen. Bijkomend voordeel is dat de gel wordt terugbetaald door het ziekenfonds.

 

6.varia:

a.SERM's:

(SERM = Selective Estrogen Receptor Modulators), dit is een nieuwe soort medicatie. Het gaat om stoffen die op oestrogenen lijken maar het niet zijn. Het betreft hier een zeer ingewikkelde materie en de wetenschap staat voor de uitdaging ideale SERM's te vinden: een ideaal middel zou de voordelen van een HST moeten hebben maar niet de nadelen, maw. men zoekt naar middelen die enerzijds een oestrogeen effect hebben op het bot, de vagina, de blaas en het zenuwstelsel en anderzijds een anti-oestrogeen effect hebben op het borst- en baarmoederweefsel (selectieve middelen).
De SERM's beschermen tegen osteoporose, en zouden een verminderd risico op hart- en vaatziektes geven. Deze oestreogeenvervangers lijken niet zo effectief als de pillen met oestrogenen of oestrogenen/progesteron. Maar zij verhogen de kans op baarmoederkanker niet en beschermen zelfs tegen bepaalde vormen van borstkanker. Zij geven geen maandelijkse bloedingen maar helaas helpen ze niet tegen vapeurs, noch helpen ze bij urogenitale symptomen..
Hieromtrent moet nog veel onderzoek verricht worden alvorens men betrouwbare besluiten kan trekken.De gevolgen van een langdurig gebruik van SERMs zijn vandaag de dag nog niet gekend.

b.spiraaltje:

een nieuw middel is een spiraaltje met progestageen dat in de baarmoeder gebracht wordt en er gedurende ± 5 jaar lokaal werkt. Na het stoppen van de maandstonden kan men een dergelijk spiraaltje gebruiken in combinatie met een continue behandeling met oestrogenen.

c.neusspray:

Het middel wordt door het neusslijmvlies opgenomen en komt zo in de bloedsomloop terecht. Het is een gebruiksvriendelijke methode.
Er zijn nog geen gegevens bekend op lange termijn.

d.tibolon:

synthetisch middel met progestagene, een zwak oestrogene en zwakk androgene werking, is vooral aangewezen bij vapeurs. Dit middel geeft echter ook een vehoogd risico op borstkanker.Pas gebruiken vanaf de postmenopauze.
Het is duur en heeft verschillende ongewenste effecten zoals: misselijkheid, oedeem en gevoelige borsten.

 

7.laag gedoseerde pil:

een zeer laag estrogeen gedoseerde anticonceptiepil kan ook voor vrouwen rond de menopauze om de menopauzesymptomen te behandelen. De dosis oestrogeen/progesteron is hier wel hoger dan bij HRT, maar heeft het voordeel dat de bloedingen beter onder controle te krijgen zijn.
In praktijk raadt men hier de vrouwen van 50j-51j die een laag gedoseerde anticonceptiepil nemen, aan te stoppen of over te schakelen op HRT, indien nodig om eventuele klachten te behandelen( max.5 jaar).
Het stoppen gebeurt best geleidelijk zoals bij HRT. (zie verder)

8.androgenen:

Bij menopauzale hormoontherapie spreekt men over oestrogenen en progestagenen.
Maar moeten androgenen ook vervangen worden?
Men stelt vaak dat het libido zou dalen door een daling van de androgenen. Ten eerste dalen de androgenen in veel mindere mate.(concentratie testosteron daalt nauwelijks). Ten tweede weet men nog niet zeker of een verminderd libido wel samenhangt met de menopauze. Zowel bij oudere mannen als bij vrouwen wordt vaak een verminderde zin aan seks vastgesteld.
In afwachting tot er bewijzen zijn van positieve resultaten van het vervangen van het mannelijk hormoon neemt men best geen androgenen.