Plantaardige hormonen

Hormonale vervangingstherapie (HRT) heeft  ook schaduwkanten.

Zijn plantaardige hormonen een alternatief?

Natuurlijke of plantaardige hormonen, meer bepaald fyto-oestrogenen (fyto komt van het Grieks phuton = plant) zijn stoffen met een oestrogeen-achtige werking.
Ze komen voor in bijna alle groenten, fruit en granen.

De belangrijkste - en ook meest bekende - fyto-oestrogenen zijn isoflavonen (genistein, daidzein), lignanen en hopeïne (wordt uit de hopplant gehaald).

  • Isoflavonen:zitten in sojabonen, hop, erwten, bonen , linzen en rode klaver. Soja is rijk aan genistein, een plantaardig oestrogeen dat kankercellen aanvalt. Een soja-rijk menu blijkt volgens het Amerikaanse National Cancer Institute een ideale bescherming tegen borst- en eierstokkenkanker en menopauzeklachten te bieden. Isoflavonen kunnen een invloed hebben op de schildklier. Personen die schildkliermedicijnen nemen, bespreken best eerst met hun arts of ze isoflavonen mogen nemen.
  • Lignanen: zijn terug te vinden in fruit (o.a.appels, peren, pruimen), groenten (o.a.broccoli, wortelen), granen en vooral in lijnzaad.
  • Hopeïne zou vrouwen in de menopauze beschermen tegen vapeurs, het zou ook goed zijn voor het behoud van sterke botten en een gunstige invloed hebben op het cholesterolpeil. De voor- en nadelen van dit middel zijn echter nog niet gekend, zeker niet op lange termijn.

Voedsel op basis van soja (sojabonen, soja-olie, tofoe) alsook lijnzaadproducten zouden kunnen helpen bij bij warmte- aanvallen,alsook bij andere overgangsklachten zoals zweten, hoofdpijn, slaapstoornissen, depressie, vermoeidheid en geïrriteerheid. Het heeft echter weinig effect op het botverlies.
Maar er is nog geen wetenschappelijk bewijs dat deze natuurproducten werkelijk doeltreffend zijn tegen vapeurs. Ook de veiligheid op lange termijn is nog niet onderzocht.
Vrouwen met hevige vapeurs vinden geen baat bij soja, het zou alleen helpen bij lichte vapeurs. Soja in de voeding (tofu, tempeh, sojamelk) zou ook doeltreffender zijn dan soja uit voedingssupplementen. Het duurt meestal ook enkele weken vooraleer een effect merkbaar is.
!! De sojascheuten die veel gebruikt worden in de Chinese keuken en die bij ons steeds populairder worden, zijn NIET afkomstig van sojaboon.

Het gebruik van soja zou één van de verklaringen zijn waarom Japanse vrouwen vijfmaal minder borstkanker krijgen dan Westerse vrouwen.
Hierbij moet wel de opmerking gemaakt worden dat deze vrouwen al vanaf hun kindertijd soja eten. Hoe groot is het voordeel wanneer men pas rond de leeftijd van 50 begint met een soja-rijk menu? Dit is nog een open vraag.

 Volgens een onderzoek in Nederland zouden hormoonpreparaten geen gunstig effect hebben op menopauzeklachten. Het onderzoek is gebeurd bij vrouwen tussen 60 en 75 jaar, dus vrouwen die al enige jaren in de menopauze zijn. Misschien is er wel een effect indien deze soja-middelen al genomen worden bij de eerste tekenen van de menopauze.

Er zijn bij de apotheker voedingssupplementen te verkrijgen die plantenextracten met fyto-oestrogenen bevatten. Men heeft hier geen voorschrift voor nodig.
Ook in natuurwinkels en drogisterijen worden allerlei producten verkocht om menopauzeklachten te behandelen. Toch wil ik hier ook even waarschuwen voor de zogenaamde natuurlijke middelen. Niet alle producten zijn even veilig, denken we maar aan de chinese vermageringstheetjes.

"Natuurlijk" en "plantaardig" zijn geen synoniemen voor "gezond".

Of de plantaardige hormonen ook bescherming bieden tegen osteoporose (botontkalking) en tegen hart- en vaatziekten is echter nog niet duidelijk.
Een voldoende hoge dosis isoflavonen zou een beschermende werking tegen hart- en vaatziektes hebben daar de isoflavonen een gunstige invloed uitoefenen op de cholesterol.

Of fyto-oestrogenen ook een verhoogd borstkankerrisico als gevolg hebben is niet geweten. Een nadeel van deze middelen is dat ze vaak maag- en darmstoornissen geven.

Naast de fyto-oestrogenen zijn er nog allerlei andere middeltjes, op basis van planten, die aangewend worden bij menopauzeklachten zoals:

  • cimicifuga of zilverkaars:bij vapeurs, neerslachtigheid. Er zijn reeds heel wat studies gebeurd over de plant zilverkaars. De meeste studies werden echter niet goed opgezet. Sommige onderzoekers dachten dat er plantaardige oestrogenen in zilverkaars zitten, maar uit meer recente rapporten blijkt dit niet zo te zijn. Het is ook nog niet duidelijk of zilverkaars een invloed, hetzij een positieve hetzij een negatieve, heeft op het borstkankerrisico. Mogelijke nevenwerkingen van zilverkaars zijn: maagklachten, hoofdpijn, duizeligheid en gewichtstoename. Liefst niet gebruiken samen met kalmeringsmiddelen of medicatie tegen hoge bloeddruk.
  • agnus castus (kuisheidsboom of monnikspeper): herstelt het hormonale evenwicht, werkt in op het LH-hormoon en heeft een progestatieve werking, af te raden bij een overactieve schildklier. Is niet echt een menopauzemiddel maar kan wel doeltreffend zijn bij premenstruele klachten zoals hoofdpijn en humeurswisselingen.
  • reservatrol: op basis van rode druiven, deze stof zit ook in rode wijn,gunstig voor hart- en bloedvaten
  • veenbessen: goed voor de urinewegen en de blaas
  • Bachbloesemtherapie: natuurlijke geneeswijze vooral toegepast bij psychische klachten zoals neerslachtigheid, onzekerheid, angst. Dr.Bach was een engelse arts (1886-1936) en maakte een aftreksel van bloemen, planten bomen en bewaarde dit met alcohol.
  • lepidium meyenii (maca): voedingssupplement op basis van een knolgewas uit Peru. Zou inwerken op verschillende functies van het lichaam.